Community Abonneren
×

Voorbij de betutteling: gemeenschappen en opbouwwerkers de ruimte geven

In het recent verschenen essay Eerst het samen leven, dan de gezondheidszorg bekritiseert Piet-Hein Peeters de zorgakkoorden (Integraal Zorgakkoord, Gezond en Actief Leven Akkoord en Wonen, Zorg en Ondersteuning voor Ouderen) die allemaal de burger – de ‘sociale basis’ – als arbeidspotentieel voor de gezondheidszorg zien.

De minister van VWS stuurde onder de noemer Bypass IZA, WOZO en GALA een brief naar de Tweede Kamer waarin ze twee voornemens bekendmaakt. Het eerste: Het instellen van een landelijke, laagdrempelige regeling ‘lokale gemeenschappen’. Lokale initiatieven kunnen een beroep doen op deze regeling voor advisering en financiering. Het tweede: Het mogelijk maken van een financiële voorziening per gemeente, waarmee gemeenten de gelegenheid geboden wordt het opbouwwerk in die gemeente, in samenspraak met de bewoners van een specifieke buurt of wijk, een impuls te geven.

Echt waar? Nee natuurlijk niet. (De ‘brief’ is gedateerd 21 februari 2025.) Was het maar zo, is wat essayist en journalist Piet-Hein Peeters wil zeggen. Het is de centrale boodschap van zijn essay Eerst het samen leven, dan de gezondheidszorg, dat hij schreef in opdracht van het Landelijk Samenwerkingsverband Actieve bewoners. Een dergelijke beleidswijziging kan een einde maken aan de nu bestaande situatie, waarin zorg en ondersteuning in het dagelijks leven nog steeds het domein zijn van professionals, terwijl die situatie niet goed en niet houdbaar is.

Potentiële arbeidskrachten

De beleidsmakers in de gezondheidszorg hebben de burger ontdekt als potentiële arbeidskracht, is de scherpe openingszin van Peeters’ essay. Hij verwijst naar de drie akkoorden – IZA, GALA en WOZO –  om ons eraan te herinneren dat bureauprofessionals werkzaam voor overheden, de gezondheidszorg en – in veel mindere mate – de welzijnssector, elkaar opzoeken om de plannen verder uit te werken, maar dat de burgers hierbij enkel degenen zijn over wie gesproken wordt. Hij wijst op een duidelijke parallel met de decentralisatie van de jeugdzorg, maatschappelijke ondersteuning en arbeidsparticipatie van 2015. Dat had een beweging van overheid naar burger moeten zijn, maar bleek uit te pakken als een verschuiving van middelen en zeggenschap van landelijke overheid naar lokale overheid. Burgers werden niet betrokken en niet versterkt. Het idee is ook nu weer dat de burger ‘het gaat doen’ en het stimuleren ervan gebeurt met dezelfde ‘logica’.

Het hele artikel lezen? Dit kan je hier downloaden.